Katedra Filologii Węgierskiej UJ w tym roku obchodzi swoje 20. urodziny. Podobnie, jak to miało miejsce pięć lat temu, z okazji 15-lecia założenia Katedry, i w tym roku świętowanie połączone zostało z organizacją, w dniach 19-20 maja, międzynarodowej konferencji podsumowującej miniony okres działalności naukowej. W odróżnieniu od konferencji z kwietnia 2004 roku, w ramach której zaproszeni goście zajęli się przede wszystkim zagadnieniami literackimi i historycznymi dotyczącymi Polski i Węgier w XVI wieku, tegoroczna konferencja miała charakter językoznawczy. Dodatkowym powodem do świętowania był również jubileusz 70. urodzin prof. Ralfa-Petera Rittera, pracownika naszej Katedry w latach 2000-2009. Katedra w ten sposób chciała dać profesorowi wyraz wdzięczności za wieloletni trud włożony w działalność naukową i dydaktyczną oraz za godne reprezentowanie Katedry i Uniwersytetu Jagiellońskiego na licznych kongresach i konferencjach międzynarodowych. Okazja była zresztą tym bardziej szczególna, że rok 2009 na Węgrzech ogłoszony został Rokiem Języka Węgierskiego.
      Konferencja Języki i kultury w badaniach i nauczaniu miała na celu pokazanie wszechstronnych zainteresowań badawczych prof. Ralfa-Petera Rittera. Aby temu sprostać, sesja naukowa musiała wyjść poza ramy języka węgierskiego, a nawet języków ugrofi ńskich, i objąć szeroko rozumiane problemy historyczno-językoznawcze. Bogaty życiorys naukowy Jubilata obejmuje bowiem badania historyczno- językoznawcze i fi lologiczne tak z zakresu ugrofi nistyki, jak i indoeuropeistyki. Wspomnieć należy przede wszystkim o pracach dotyczących języka staroormiańskiego czy licznych artykułach etymologicznych związanych z językami słowiańskimi i językiem niemieckim.
      Konferencja została otwarta przez kierownika Katedry, dr. hab. László Kálmána Nagya, profesora UJ, w obecności konsul generalnej Republiki Węgierskiej w Krakowie Katalin Bozsaky. Obecność pani konsul - notabene fi lologa polonisty - podkreśliła uroczysty charakter konferencji i była dopełnieniem wieloletniej tradycji naszej współpracy z Konsulatem Generalnym Republiki Węgierskiej w Krakowie. W ramach tej współpracy były konsul generalny Republiki Węgierskiej prof. István Kovács przez kilka lat wykładał w naszej Katedrze historię Węgier, a w tym roku pani konsul była jednym ze sponsorów naszego przedsięwzięcia. Na tle tak dobrze układającej się współpracy szczególnie przykra jest dla nas wiadomość, że 17 lipca br., z powodu trudności fi nansowych, władze węgierskie zawiesiły działalność konsulatu w Krakowie.
      W trakcie dwudniowej konferencji była możliwość wysłuchania łącznie 23 referatów wygłoszonych przez 11 zagranicznych uczestników (z Niemiec, Węgier i Finlandii), trzech wykładowców z zaprzyjaźnionych katedr hungarystycznych (z Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza) oraz ośmiu pracowników z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
      W pierwszym dniu konferencji obrady toczyły się w czterech sesjach w udostępnionej przez Wydział Filologiczny sali nr 30 w Collegium Novum. W części plenarnej dr Grzegorz Bubak, absolwent i pracownik naszej Katedry, przybliżył 20-letnią historię Katedry Filologii Węgierskiej. Po tym wystąpieniu wykład inauguracyjny wygłosił prof. Ralf-Peter Ritter - mówił o problematyce badań nad niemieckimi kalkami językowymi w języku węgierskim. Otrzymaliśmy tu ciekawą analizę między innymi błędów popełnianych przez autorów dotychczasowych opracowań etymologicznych. W swoim referacie profesor porównał dane filologiczne z różnych dialektów niemieckich i podkreślił wagę potrzeby uwzględnienia w tego typu pracach różnych poziomów historycznych rozwoju języka niemieckiego.
      W dalszej części konferencji przedstawione zostały - w języku angielskim, niemieckim, polskim i węgierskim - referaty dotyczące badań socjolingwistycznych na Węgrzech, wybranej problematyki współczesnej węgierskiej i polskiej literatury, analizy filologicznej przekładu Dziesięciu Przykazań na język węgierski, niektórych zagadnień badań indoeuropeistycznych czy też - w ramach osobnej sesji - kontaktów węgiersko- -słowiańskich. Nawiązując do ostatniego ze wspomnianych zagadnień, warto wspomnieć o wystąpieniu prof. Andrása Zoltána z Uniwersytetu Eötvösa Loránda w Budapeszcie. Z referatu profesora dowiedzieliśmy się o planie stworzenia nowego węgierskiego słownika historyczno-etymologicznego. Inicjatorem i jednocześnie realizatorem tego przedsięwzięcia jest Instytut Językoznawstwa Węgierskiej Akademii Nauk. Na przykładzie etymologii dwóch węgierskich wyrazów profesor Zoltán pokazał, jak ważna jest rewizja niektórych założeń metodologicznych przyjętych podczas opracowywania poprzedniego węgierskiego słownika historycznoetymologicznego, opublikowanego w latach 1964-1984. Omówione w referacie przykłady świadczą bowiem o tym, że wciąż wiele ważnych informacji dotyczących słownictwa pochodzenia słowiańskiego w języku węgierskim możemy znaleźć w pracach wydanych przed 1955 rokiem, a więc przed książką Istvána Kniezsy o slawizmach w języku węgierskim. Te prace zostały niemal całkowicie pominięte we wspomnianym i po dziś dzień opiniotwórczym słowniku.
      Miejscem obrad w drugim dniu konferencji była sala konferencyjna im. Walerego Goetla w budynku NOT przy ul. Straszewskiego. Najważniejszymi zagadnieniami trzech sesji były kwestie opracowania polskojęzycznej gramatyki opisowej dla studentów fi lologii węgierskiej, wybrane zagadnienia z zakresu składni i stylistyki węgierskiej oraz z zakresu badań nad językami bałto-fi ńskimi, nadwołżańskimi i językiem lapońskim. W tej ostatniej grupie tematycznej warto wyróżnić referat prof. László Keresztesa o tłumaczeniach Biblii na dialekty karelskie i język wepski. Okazuje się bowiem, że tłumaczenia, z jednej strony, stanowią ważny element wciąż trwającego procesu tworzenia norm językowych, z drugiej zaś - zwykle opierają się na wzorach estońskich, fińskich i rosyjskich.
      Aby nie wykraczać w tym miejscu poza ramy krótkiej relacji, wspomnieliśmy zaledwie o niektórych wystąpieniach. Organizatorzy konferencji zapowiadają jednak, że w przyszłym roku opublikowany zostanie tom pokonferencyjny, w którym dostępne będą pełne teksty wszystkich referatów.
      Konferencję zamykał uroczysty bankiet, na którym pracownicy samodzielni Katedry Filologii Węgierskiej otrzymali odznaczenia państwowe. W obecności konsul generalnej w Krakowie prof. Ralf-Peter Ritter odebrał z rąk radcy Ambasady Republiki Węgierskiej Imre Molnára Srebrny Medal Zasługi dla Republiki Węgierskiej, przyznany przez prezydenta László Sólyoma za całokształt działalności na rzecz węgierskiej nauki i kształcenia. Kierownikowi katedry prof. László Kálmánowi Nagyowi doradca prezydenta RP Anna Gręziak wręczyła Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczpospolitej Polskiej za działalność prowadzoną na rzecz rozwoju kontaktów i współpracy polsko-węgierskiej.

Michał Németh
asystent w Katedrze Filologii Węgierskiej

 

Cały artykuł dostępny również na stronie "Alma Mater"

 

Powrót do "20. rocznica istnienia Katedry Filologii Węgierskiej UJ"